AI bùng nổ: Phía sau “cú nhấp chuột” là cuộc đua giữ nhịp hạ tầng số

NTTU – Chỉ vài giây sau khi người dùng nhập yêu cầu, AI đã có thể trả về một bài viết, hình ảnh hay đoạn mã. Nhưng phía sau phản hồi gần như tức thì ấy là cả một hệ thống máy chủ, đường truyền và các lớp bảo mật cùng vận hành. Trong bối cảnh đó, ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (NTTU) đang mở ra lộ trình thực tế để người trẻ tham gia xây dựng, vận hành và bảo vệ “mạch máu” của thế giới số.

Sinh viên Ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (NTTU) thực hành cấu hình hệ thống mạng trong phòng lab

Phía sau 1 cú click: AI thực sự “sống” nhờ đâu?

Khi sử dụng AI, người dùng thường chỉ nhìn thấy hai thao tác: nhập yêu cầu và chờ kết quả.

Phần phức tạp hơn diễn ra phía sau. Yêu cầu phải được truyền qua mạng, chuyển đến máy chủ, xử lý bằng các mô hình và dữ liệu phù hợp rồi gửi kết quả trở lại thiết bị của người dùng. Trong suốt quá trình đó, hệ thống còn phải kiểm soát quyền truy cập, theo dõi lưu lượng và phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Có thể hình dung phần mềm là những gì người dùng nhìn thấy khi bước vào một ngôi nhà. Còn hạ tầng mạng là nền móng, đường điện, đường nước và bộ khung giúp ngôi nhà hoạt động. An ninh mạng là khóa cửa, camera và hệ thống cảnh báo khi có nguy cơ xâm nhập.

Một ứng dụng có thể được thiết kế đẹp, nhiều tính năng và dễ sử dụng. Nhưng nếu đường truyền thường xuyên gián đoạn, máy chủ quá tải hoặc dữ liệu không được bảo vệ, trải nghiệm của người dùng vẫn có thể sụp đổ chỉ trong vài phút.

Điều này không chỉ xảy ra với AI. Ứng dụng ngân hàng, sàn thương mại điện tử, hệ thống quản lý bệnh viện, dịch vụ lưu trữ đám mây hay nền tảng học trực tuyến đều cần đội ngũ đứng phía sau để giữ cho hệ thống hoạt động liên tục. Họ là những người thiết kế kết nối, quản trị máy chủ, phân quyền truy cập, kiểm tra lỗi và xử lý sự cố khi dịch vụ gặp vấn đề.

Vì vậy, sự phát triển của AI không khiến vai trò của ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu thu hẹp. Ngược lại, khi lượng dữ liệu và số lượng dịch vụ số ngày càng tăng, hệ thống phía sau càng cần được xây dựng chắc chắn hơn.

Tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, sinh viên ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu được học cách phân tích, thiết kế, xây dựng, quản trị và bảo vệ hệ thống mạng. Đây là phần hạ tầng giúp các thiết bị kết nối với nhau, dữ liệu được truyền đúng nơi và dịch vụ số có thể vận hành ổn định.

Kiến trúc sư số vs “Hacker mũ trắng”: Bạn thuộc về cuộc đua nào?

Ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu tại NTTU mở ra hai hướng đi song hành: Công nghệ kỹ thuật mạng và An ninh không gian mạng.

Một hướng tập trung xây dựng và vận hành hệ thống; hướng còn lại tìm cách bảo vệ hệ thống trước các nguy cơ mất an toàn. Hai công việc khác nhau nhưng luôn bổ trợ cho nhau: một hệ thống dù có tốc độ cao nhưng bảo mật yếu vẫn dễ dàng gãy đổ; ngược lại, các lớp bảo mật cũng khó phát huy tác dụng nếu hạ tầng bên dưới thường xuyên chập chờn.

Kỹ thuật mạng: “Tài xế” điều phối hàng tỷ Gigabyte dữ liệu không bị nổ mạch

Sinh viên theo chuyên ngành Công nghệ kỹ thuật mạng học cách thiết kế, triển khai và quản trị hệ thống mạng từ quy mô nội bộ đến những hệ thống đa điểm phức tạp.

Công việc không dừng lại ở việc nối dây hay cài đặt thiết bị phát sóng. Người làm mạng phải biết tổ chức các lớp kết nối, cấu hình máy chủ, quản lý dịch vụ, phân bổ tài nguyên và xử lý tình trạng nghẽn mạng. Một lỗi cấu hình tưởng như rất nhỏ cũng có thể khiến cả hệ thống ngưng trệ, nhân viên không thể làm việc hoặc dịch vụ trực tuyến bị gián đoạn.

Khi đó, người quản trị không thể chỉ kiểm tra một chiếc máy đơn lẻ, mà phải nhìn toàn bộ hệ thống, lần theo từng lớp kết nối để xác định chính xác vị trí phát sinh sự cố. AI càng phổ biến, yêu cầu này càng cao khi hệ thống phải xử lý lượng dữ liệu khổng lồ với tốc độ duy trì liên tục.

Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm việc ở các vị trí liên quan đến thiết kế và triển khai mạng, quản trị máy chủ, vận hành trung tâm dữ liệu, quản lý tài nguyên điện toán đám mây hoặc tích hợp giải pháp hạ tầng cho doanh nghiệp.

Khoa Công nghệ thông tin Trường Đại học Nguyễn Tất Thành thường xuyên tổ chức các cuộc thi học thuật, sân chơi công nghệ và hoạt động chuyên môn giúp sinh viên phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành và bản lĩnh nghề nghiệp

An ninh mạng: “Cảnh sát ngầm” bóc gỡ bẫy Deepfake và mã độc

Nếu người làm kỹ thuật mạng giữ cho hệ thống luôn kết nối, chuyên viên an ninh mạng phải tìm cách giữ cho kết nối ấy an toàn. Sinh viên được tiếp cận thực chiến các nội dung như thiết lập tường lửa, mã hóa dữ liệu, phát hiện xâm nhập, đánh giá lỗ hổng và kiểm tra khả năng phòng vệ.

Giữa hàng nghìn lượt truy cập diễn ra mỗi ngày, chỉ một hoạt động bất thường cũng có thể là dấu hiệu mở đầu cho một cuộc tấn công. Người làm an ninh mạng phải theo dõi dòng dữ liệu ra vào, phân tích nhật ký hệ thống và đánh giá mức độ rủi ro. Khi xảy ra sự cố, họ phải nhanh chóng khoanh vùng, cô lập khu vực bị ảnh hưởng và phối hợp với bộ phận kỹ thuật để ngăn thiệt hại lan rộng.

Trong kỷ nguyên mới, AI vừa là công cụ hỗ trợ phát hiện hành vi bất thường, nhưng cũng vừa bị kẻ xấu lợi dụng để tạo nội dung giả mạo, lừa đảo hay tự động hóa tấn công. Do đó, người làm an ninh mạng không chỉ cần biết sử dụng phần mềm mà phải hiểu sâu sắc cấu trúc hệ thống và luồng di chuyển của dữ liệu.

Sinh viên ra trường có thể đảm nhận các vị trí như giám sát an toàn thông tin (SOC), đánh giá lỗ hổng, kiểm thử xâm nhập (PenTester), bảo vệ dữ liệu hoặc chuyên viên ứng phó sự cố mạng.

Học đi đôi với hành: Trải nghiệm giải quyết sự cố thực tế tại phòng lab NTTU

Với ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu, hiểu lý thuyết là chưa đủ. Sinh viên bắt buộc phải làm cho hệ thống vận hành được trên thực tế và biết cách ứng phó khi phát sinh lỗi ngoài dự tính.

Tại vòng chung kết Cuộc thi “Triển khai hệ thống mạng” năm 2025 do Khoa Công nghệ Thông tin NTTU tổ chức, 11 đội sinh viên đã nhận nhiệm vụ thiết kế và xây dựng mạng nội bộ hoàn chỉnh cho một doanh nghiệp. Các đội phải tự phân chia hệ thống thành từng lớp, cấp địa chỉ IP, cấu hình switch, router, máy chủ, thiết lập tường lửa, phân quyền truy cập, mô phỏng sự cố và đề xuất phương án khắc phục ngay tại chỗ.

Trong quá trình thực hiện, nhiều tình huống kịch tính đã diễn ra: có đội gặp sự cố mất kết nối DNS phải nhanh chóng rà soát lại cấu hình; có đội phải điều chỉnh tường lửa khẩn cấp để chặn các địa chỉ IP lạ thâm nhập trái phép. Đây là những bài toán không thể giải bằng học thuộc lòng, mà đòi hỏi khả năng tư duy, phối hợp đồng đội và đưa ra quyết định chính xác dưới áp lực thời gian.

TS. Nguyễn Kim Quốc – Trưởng khoa Công nghệ Thông tin NTTU cho biết: “Cuộc thi không chỉ là sân chơi chuyên môn, mà còn là dịp để sinh viên rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp. Bên cạnh kiến thức kỹ thuật, các hoạt động học thuật thực chiến còn giúp các em rèn luyện khả năng giao tiếp, giải quyết bài toán phát sinh và phối hợp làm việc nhóm — những năng lực cốt lõi khi bước vào môi trường làm việc thực tế.”

Để phục vụ chương trình học ứng dụng, Khoa CNTT NTTU đã đưa vào vận hành 5 phòng thực nghiệm hiện đại tại cơ sở An Phú Đông (bao gồm các phòng CNTT, Khoa học dữ liệu, Trí tuệ nhân tạo, Mạng máy tính và Kỹ thuật phần mềm). Mỗi phòng được trang bị 30 máy trạm cùng máy chủ chuyên dụng.

Tại Phòng thực nghiệm Mạng máy tính, sinh viên trực tiếp thao tác trên thiết bị phần cứng, thực hành bảo mật và tiếp cận các nền tảng điện toán đám mây hàng đầu như AWS, Azure, Google Cloud. Những giờ thực hành này đồng thời tạo nền tảng vững chắc để sinh viên chinh phục các chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế giá trị như CCNA, CCNP.

Bước sang năm 2026, Khoa tiếp tục đẩy mạnh kết nối AI với an toàn thông tin qua cuộc thi Cyber Solutions Challenge 2026. Sinh viên trực tiếp phát triển các giải pháp như phát hiện Deepfake, tự động hóa ứng phó sự cố hay kiểm tra lỗ hổng bảo mật cho chính các mô hình AI. Những bài toán này chứng minh rằng AI, hạ tầng mạng và an ninh thông tin đang gắn chặt thành một khối không thể tách rời.

Doanh nghiệp trao tặng SERVER cho Khoa CNTT Trường ĐH Nguyễn Tất Thành

Hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, đạt chuẩn cùng với môi trường năng động, hiện đại của NTTU giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng sống tích cực thông qua các chương trình ngoại khóa, hoạt động tình nguyện

Chưa biết gõ dòng code nào có học được không? Sự thật bất ngờ cho dân “mù công nghệ”

Tại các phiên tư vấn hướng nghiệp, không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều phụ huynh và học sinh loay hoay trước câu hỏi: “Mê máy tính nhưng ngại viết những trang lệnh lập trình chật kín màn hình, liệu có theo nổi ngành công nghệ?” Nỗi băn khoăn này thực chất xuất phát từ một nhầm lẫn phổ biến khi nhiều người mặc định “dân công nghệ” bắt buộc phải là lập trình viên.

Trong thực tế thế giới số, lập trình ứng dụng chỉ là tầng bề nổi. Muốn phần mềm hay các công cụ AI vận hành được, thị trường lao động đang rất cần một lực lượng nhân sự đóng vai trò như những “kiến trúc sư quy hoạch” và “chỉ huy phòng thủ” — đó chính là các kỹ sư Mạng máy tính và An ninh mạng. Họ là những người chịu trách nhiệm giữ cho đường truyền thông suốt, máy chủ chịu tải tốt và dữ liệu được bảo vệ an toàn. Đây là lĩnh vực đặt trọng tâm vào tư duy hệ thống và năng lực quản trị, chứ hoàn toàn không phụ thuộc vào việc học sinh đã từng gõ bao nhiêu dòng code ở bậc phổ thông.

Thấu hiểu rào cản tâm lý ấy của các gia đình trước ngưỡng cửa đại học, chương trình đào tạo ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (NTTU) được thiết kế theo lộ trình tích hợp nâng cao dần. Học sinh chưa từng tiếp xúc với lập trình chuyên sâu hoàn toàn không bị yếu thế. Nhà trường dẫn dắt người học đi từ bản chất của công nghệ: cách dữ liệu di chuyển trên không gian mạng, phương thức quản trị máy chủ, vận hành điện toán đám mây và diễn tập phương án bảo mật. Kiến thức lập trình khi đưa vào giảng dạy cũng chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ kỹ sư tự động hóa công việc quản trị và kiểm tra an toàn hệ thống một cách tối ưu.

Công nghệ sẽ còn liên tục thay đổi, nhưng phía sau mỗi ứng dụng hay dịch vụ số luôn cần những người giữ cho đường truyền thông suốt, máy chủ hoạt động ổn định và dữ liệu được bảo vệ. Ngành Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu tại NTTU chính là bệ phóng để người trẻ trở thành những “kiến trúc sư” xây đường cao tốc dữ liệu hoặc những “danh y” bảo vệ hạ tầng số trong kỷ nguyên AI.

Thực hiện: Cảm Thạch

Hình ảnh: Media