Từ dữ liệu thực tế đến nghiên cứu ứng dụng tại khoa Tài chính – Kế toán Trường ĐH Nguyễn Tất Thành

NTTU – Trong tài chính – kế toán, dữ liệu không phải lúc nào cũng sẵn có. Nhiều báo cáo tài chính chỉ phản ánh một phần thực tế, dữ liệu doanh nghiệp không dễ tiếp cận, còn dữ liệu chuẩn hóa để làm nghiên cứu lại đòi hỏi chi phí lớn. Đây là một thực tế quen thuộc với những người làm nghề và cũng là điểm bắt đầu cho cách khoa Tài chính – Kế toán, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành tiếp cận hoạt động khoa học công nghệ trong năm học 2024 -2025

32 đề tài giảng viên, 141 nghiên cứu sinh viên tạo nền tảng học thuật rộng

Không né tránh những hạn chế đó, khoa vẫn duy trì một nhịp nghiên cứu ổn định, với 32 đề tài được triển khai trong năm học, bao gồm 27 đề tài cấp cơ sở và 5 đề tài phục vụ giảng dạy. Con số này không chỉ phản ánh quy mô hoạt động, mà cho thấy một lựa chọn rõ ràng: đưa nghiên cứu vào lớp học thay vì tách rời khỏi đào tạo.

Không có lợi thế về phòng lab hay thiết bị, cách làm của Khoa nghiêng về tổ chức nghiên cứu từ những gì sẵn có: dữ liệu thực tế ở mức tiếp cận được, các tình huống tài chính cụ thể và bài toán từ doanh nghiệp. Nghiên cứu vì vậy không bắt đầu từ bộ dữ liệu chuẩn xác, mà từ những trường hợp còn thiếu, còn lệch, đúng với môi trường mà sinh viên sẽ gặp khi làm việc.

Ngân hàng mô phỏng không chỉ là không gian thực hành nghiệp vụ mà còn là “phòng thí nghiệm dữ liệu” phục vụ nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực tài chính – kế toán. Tại đây, các tình huống giao dịch được tái hiện sát thực tế, hỗ trợ người học phân tích, ra quyết định và nâng cao năng lực quản lý trong môi trường biến động

Điều này thể hiện rõ nhất ở hoạt động nghiên cứu của sinh viên. Năm học vừa qua, khoa Tài chính – Kế toán đã triển khai 141 đề tài nghiên cứu sinh viên, tạo thành một nền tảng tham gia nghiên cứu khoa học rộng trong toàn Khoa. Từ đó, 05 đề tài tiêu biểu đã được chọn tham gia các giải thưởng nghiên cứu khoa học uy tín, gồm 01 đề tài cấp Bộ và 04 đề tài Euréka cấp thành phố.

Điểm đáng chú ý không nằm ở việc có bao nhiêu đề tài được chọn đi thi mà là cách sinh viên tiếp cận nghiên cứu. Thay vì làm đề tài theo hướng lý thuyết thuần túy, nhiều nhóm bắt đầu từ các vấn đề cụ thể: cách đọc báo cáo tài chính trong điều kiện thiếu thông tin, đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp khi dữ liệu không đồng nhất hay phân tích rủi ro trong môi trường biến động. Những vấn đề này không “hoàn hảo” về dữ liệu, nhưng lại sát với thực tế nghề nghiệp.

Ở góc độ đổi mới sáng tạo, có một đề tài tham gia Cuộc thi quốc tế CFA Challenge 2025, cho thấy sự dịch chuyển từ nghiên cứu học thuật sang các sân chơi mang tính ứng dụng cao hơn. Đây là dạng hoạt động mà sinh viên không chỉ viết đề tài, mà phải trình bày, phản biện và bảo vệ giải pháp trước hội đồng chuyên gia, một bước gần hơn với môi trường nghề nghiệp.

Từng bước nâng chất nghiên cứu trong bối cảnh hạn chế dữ liệu

Từ nền tảng đó, một số kết quả nghiên cứu bắt đầu được ghi nhận. Trong năm học 2024 – 2025, khoa có 03 công trình nghiên cứu (01 của sinh viên và 02 của học viên sau đại học) được công bố trong kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế và tạp chí chuyên ngành thuộc danh mục Hội đồng Giáo sư Nhà nước. Con số không lớn, nhưng phản ánh một quá trình tích lũy, nơi nghiên cứu không dừng ở lớp học mà bắt đầu đi ra môi trường lớn về học thuật.

Ở cấp độ giảng viên, hoạt động công bố tiếp tục được duy trì với 28 bài báo quốc tế thuộc hệ thống WoS/Scopus và 9 bài báo trong nước thuộc danh mục Hội đồng Giáo sư Nhà nước. Những con số này cho thấy một hướng đi thận trọng, không mở rộng nhanh về số lượng đề tài, mà từng bước tiếp cận các nguồn lực nghiên cứu lớn hơn, phù hợp với đặc thù ngành tài chính – kế toán, nơi dữ liệu và phương pháp thực nghiệm luôn là rào cản.

TS. Thái Hồng Thuỵ Khánh – Trưởng khoa TC- KT chia sẻ với sinh viên về lợi ích của chứng chỉ ISCEA – US, nhấn mạnh vai trò của chuẩn năng lực quốc tế trong nâng cao tư duy phân tích, nghiên cứu và năng lực quản lý trong bối cảnh hội nhập

Định hình không gian nghiên cứu trong tài chính – kế toán

Một phần quan trọng trong cách làm của khoa là mở rộng không gian nghiên cứu thông qua hợp tác. Mối liên kết với các doanh nghiệp tài chính, ngân hàng và kiểm toán không chỉ dừng ở thực tập, mà trở thành nguồn cung cấp bài toán cho nghiên cứu. Trong điều kiện dữ liệu không dễ tiếp cận, việc tiếp cận “bài toán thực” đôi khi có giá trị hơn một bộ dữ liệu hoàn chỉnh.

Song song với đó, định hướng chuyển đổi số, ứng dụng FinTech, dữ liệu lớn và hội nhập IFRS cũng mở ra các hướng nghiên cứu mới. Khoa đã triển khai 01 học phần Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) với sự tham gia của giảng viên quốc tế, giúp sinh viên tiếp cận các chuẩn mực mới ngay trong quá trình học.

Các hoạt động học thuật được duy trì với Hội thảo Khoa học Quốc tế ICDI 2025, quy tụ hơn 90 bài trình bày từ các học giả trong và ngoài nước, cùng hàng trăm đại biểu tham dự. Bên cạnh đó là 01 hội thảo chuyên đề về AI trong nghiên cứu và công bố quốc tế, phản ánh sự quan tâm đến các công cụ mới trong hoạt động học thuật.

Hội thảo Khoa học Quốc tế ICDI 2025 thu hút hơn 90 bài trình bày học thuật từ các học giả, nhà nghiên cứu và chuyên gia trong nước và quốc tế

Khoa cũng ghi nhận 04 lượt học giả quốc tế đến giảng dạy và trao đổi học thuật đến từ Đại học Khoa học và Công nghệ Malaysia và Đại học TAR-UMT. Những hoạt động này không tạo ra thay đổi tức thì về số lượng công bố, nhưng góp phần mở rộng góc nhìn nghiên cứu và kết nối học thuật.

Dù vậy, những hạn chế vẫn tồn tại. Việc khai thác dữ liệu thực nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực tài chính – kế toán vẫn gặp khó khăn do chi phí dữ liệu cao, hạn chế trong tiếp cận doanh nghiệp và yêu cầu bảo mật thông tin. Điều này khiến nhiều nghiên cứu chưa thể đi sâu theo hướng định lượng như kỳ vọng. Tuy nhiên, thay vì chờ điều kiện hoàn hảo, Khoa lựa chọn duy trì nghiên cứu trong điều kiện thực tế, đồng thời điều chỉnh cách tiếp cận cho phù hợp.

Nhìn chung, hoạt động khoa học công nghệ của khoa Tài chính – Kế toán được triển khai trong bối cảnh đặc thù của lĩnh vực tài chính – kế toán, nơi việc tiếp cận dữ liệu thực tế còn hạn chế. Trong điều kiện đó, các đề tài nghiên cứu được tổ chức gắn với lớp học, sinh viên tham gia nghiên cứu từ sớm thông qua các đề tài cấp cơ sở, trong khi giảng viên duy trì hoạt động công bố và triển khai đề tài song song với nhiệm vụ giảng dạy.

Bước sang năm học 2025 – 2026, các hoạt động nghiên cứu của khoa được duy trì theo nhịp đã hình thành, với quy mô dự kiến khoảng 35 đề tài cấp cơ sở và gần 140 đề tài nghiên cứu sinh viên. Chuỗi trao đổi học thuật tiếp tục được nối dài qua kế hoạch tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc tế ICDI 2026 vào ngày 15–16/5/2026, như một điểm hẹn quen thuộc để cập nhật các vấn đề mới trong kinh tế, công nghệ và hoạt động nghiên cứu.

Bài: Hồ Quý – Phượng Nguyễn 

Hình: Duy Anh