NTTU – Với hơn 40 đề tài nghiên cứu được triển khai đồng thời, 42 công bố quốc tế thuộc hệ thống WoS/Scopus cùng các kết quả chuyển giao và thương mại hóa trong năm học 2024 – 2025, Viện Khoa học Liên ngành – Trường Đại học Nguyễn Tất Thành đang cho thấy một cách tiếp cận khác trong hoạt động khoa học công nghệ, nơi nghiên cứu không chỉ dừng lại ở học thuật mà từng bước được triển khai thành các giải pháp có khả năng ứng dụng thực tế

Khi trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang xóa nhòa ranh giới giữa các lĩnh vực, việc giải quyết những thách thức phức hợp như môi trường, nông nghiệp bền vững hay đô thị không còn thuộc về một ngành riêng lẻ, mà đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành và tích hợp. Theo định hướng đó, Viện Khoa học Liên ngành Trường Đại học Nguyễn Tất Thành được phát triển với trọng tâm không chỉ dừng lại ở công bố khoa học, mà hướng tới xây dựng các hướng nghiên cứu có khả năng triển khai, chuyển giao và tạo giá trị thực tiễn. Thông qua việc hình thành các nhóm nghiên cứu linh hoạt từ nhiều lĩnh vực, các đề tài được triển khai từ các bài toán cụ thể như xử lý môi trường, phát triển chế phẩm sinh học hay tối ưu sản xuất nông nghiệp, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, đồng thời nâng cao khả năng chuyển giao công nghệ.

Định hướng nghiên cứu liên ngành gắn với ứng dụng thực tiễn

Hiệu quả của định hướng này được thể hiện rõ qua kết quả khoa học công nghệ trong năm học 2024 – 2025. Viện ghi nhận 42 bài báo quốc tế thuộc hệ thống WoS/Scopus, 12 công trình trong nước thuộc danh mục Hội đồng Giáo sư Nhà nước và 40 đề tài nghiên cứu các cấp được triển khai đồng thời. Đây không chỉ là sự gia tăng về số lượng, mà phản ánh sự mở rộng về phạm vi và chiều sâu nghiên cứu, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan đến công nghệ sinh học, môi trường, vật liệu mới và nông nghiệp bền vững.

Điểm đáng chú ý là hoạt động nghiên cứu không dừng lại ở công bố học thuật, mà từng bước được chuyển hóa thành các sản phẩm có khả năng ứng dụng. Trong năm học vừa qua, Viện đã có 06 hồ sơ sáng chế và giải pháp hữu ích được chấp nhận đơn hợp lệ, tập trung vào các hướng như xử lý nước thải, tái chế phụ phẩm nông nghiệp và phát triển chế phẩm sinh học. Những kết quả này cho thấy nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc tạo ra tri thức, mà đang trở thành nền tảng cho đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ.

Khi nghiên cứu tạo ra giá trị kinh tế

Song song với đó, hoạt động chuyển giao công nghệ và kết nối với địa phương được triển khai theo hướng thực chất. Trong năm học 2024 – 2025, Viện đã triển khai 03 hoạt động chuyển giao công nghệ liên quan đến xử lý nước thải ươm tơ với các quy mô khác nhau, đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ khoa học công nghệ thông qua các hợp đồng hợp tác với địa phương. Các nghiên cứu này tập trung vào những vấn đề cụ thể như xử lý thoái hóa đất nông nghiệp, tối ưu hệ thống xử lý nước thải trong sản xuất tơ tằm, hay phát triển vật liệu xử lý kim loại nặng trong nước thải khu công nghiệp.

Triển khai các hoạt động chuyển giao công nghệ và kết nối với địa phương 

Thông qua các hợp đồng triển khai thực tế, các nhiệm vụ này đã tạo ra nguồn thu hàng trăm triệu đồng cho mỗi đề tài, với tổng doanh thu từ các hoạt động khoa học công nghệ của Viện đạt hơn 1,22 tỷ đồng trong năm học. Điều này cho thấy các kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại ở công bố học thuật, mà đã từng bước được triển khai trong thực tế và chuyển hóa thành giá trị kinh tế cụ thể, gắn trực tiếp với nhu cầu của địa phương trong lĩnh vực môi trường và nông nghiệp.

Cũng trong năm học vừa qua, Viện đã hỗ trợ sinh viên phát triển 11 dự án và ý tưởng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, trong đó nhiều dự án đạt giải tại các cuộc thi cấp quốc gia và quốc tế như VietFuture Award, Startup UTH, RnD Startup – ĐHQG Hà Nội và GITEX Asia Singapore. Đáng chú ý, phần lớn các ý tưởng này được hình thành từ quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển trong các đề tài khoa học, cho thấy sự gắn kết ngày càng rõ giữa hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong môi trường đào tạo.

Nhiều dự án đạt giải tại các cuộc thi cấp quốc gia và quốc tế

Thông qua các hoạt động hướng dẫn chuyên môn, cố vấn phát triển sản phẩm và kết nối nguồn lực, các dự án không chỉ dừng lại ở ý tưởng mà từng bước được hoàn thiện theo hướng có khả năng triển khai thực tế. Quá trình này phản ánh một xu hướng rõ rệt: nghiên cứu khoa học đang dần trở thành nền tảng để hình thành các giải pháp và mô hình có giá trị ứng dụng, thay vì chỉ dừng lại ở phạm vi học thuật.

Mở rộng diễn đàn học thuật, lan tỏa tri thức và kết nối đa lĩnh vực

Không chỉ dừng lại ở các hoạt động nghiên cứu và phát triển dự án đổi mới sáng tạo, các diễn đàn học thuật cũng được triển khai nhằm mở rộng không gian trao đổi và lan tỏa tri thức. Viện đã tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Cầu nối AI: Từ khám phá lý thuyết tới ứng dụng liên ngành”, thu hút sự tham gia của đông đảo nhà khoa học và chuyên gia. Với các báo cáo chuyên sâu và định hướng ứng dụng rõ rệt, hội thảo được đánh giá là một diễn đàn học thuật có chất lượng, góp phần làm rõ các xu hướng phát triển và khả năng ứng dụng của trí tuệ nhân tạo trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số.

Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Cầu nối AI: Từ khám phá lý thuyết tới ứng dụng liên ngành”

Từ nền tảng hội thảo cấp quốc gia, Viện tiếp tục mở rộng các diễn đàn học thuật ở cấp địa phương với 04 hội thảo, seminar và workshop chuyên đề, tập trung trực tiếp vào các bài toán nghiên cứu cụ thể. Các hoạt động này không chỉ dừng lại ở trao đổi chuyên môn, mà tạo ra những điểm chạm giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, qua đó định hình các hướng nghiên cứu có khả năng triển khai thực tế. Chính từ các diễn đàn này, nhiều kết quả nghiên cứu đã vượt ra khỏi phạm vi học thuật, từng bước chuyển hóa thành các giải pháp gắn với nhu cầu công nghệ và phát triển tại địa phương.

Bên cạnh các hoạt động nghiên cứu chuyên sâu, Viện thường xuyên triển khai các chương trình giáo dục STEM tại hơn 10 tỉnh thành như Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, Đồng Tháp…, đưa tư duy khoa học và đổi mới sáng tạo tiếp cận trực tiếp với học sinh và cộng đồng. Thông qua các hoạt động trải nghiệm và định hướng thực hành, các chương trình này không chỉ lan tỏa kiến thức, mà góp phần hình thành nền tảng ban đầu cho nguồn nhân lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong tương lai.

Nhìn tổng thể, hoạt động khoa học công nghệ của Viện Khoa học Liên ngành đang chuyển dịch rõ nét theo hướng lấy ứng dụng làm trung tâm, trong đó các kết quả nghiên cứu được triển khai thành giải pháp, sản phẩm và mô hình có khả năng chuyển giao. Từ các công bố quốc tế, đề tài nghiên cứu đến hoạt động đổi mới sáng tạo và hợp tác với địa phương, mô hình này cho thấy sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa khoa học, công nghệ và thực tiễn.

Hoạt động STEM của Viện KHLN tại các cơ sở giáo dục Trung học

Trong bối cảnh các thách thức xã hội ngày càng phức hợp, nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc tạo ra tri thức, mà đang trở thành một phần của quá trình giải quyết vấn đề và tạo ra giá trị cho cộng đồng. Đây cũng là hướng đi quan trọng để phát triển hoạt động khoa học công nghệ theo chiều sâu, đồng thời từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu của thị trường và xã hội.

Hồ Quý – Phượng Nguyễn