NTTU tổ chức hội thảo nâng cao năng lực công bố khoa học cho giảng viên và nhà nghiên cứu

NTTU – Ngày 26/6/2026, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Nguyễn Tất Thành tổ chức Hội thảo “Nâng cao năng lực, kỹ năng viết và công bố bài báo khoa học cho các nhà khoa học và cộng tác viên”

Hội thảo được tổ chức nhằm chia sẻ thông tin, kinh nghiệm trong hoạt động công bố bài báo khoa học trên các tạp chí uy tín trong nước và quốc tế; đồng thời góp phần nâng cao năng lực, kỹ năng viết bài báo khoa học cho đội ngũ nghiên cứu viên, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học. Đây cũng là dịp để Tạp chí được gặp gỡ, trao đổi, lắng nghe những ý kiến đóng góp quý báu từ các nhà khoa học, nhà quản lý và các cộng tác viên.

Diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm nâng cao năng lực công bố khoa học

Tham dự hội thảo, về phía Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam có TS.BS. Nguyễn Thị Hương Giang, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Tổng biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Bà Phạm Thị Minh Nguyệt, Phó Tổng biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Về phía Trường Đại học Nguyễn Tất Thành có sự tham gia của PGS.TS. NGƯT. Nguyễn Kim Hồng – Hiệu trưởng Nhà trường; TS. Nguyễn Hữu Thuần Anh – Phó trưởng phòng KHCN; PGS.TS. Nguyễn Văn Hoàng – Phó Trưởng khoa Khoa Du lịch; PGS.TS. Nguyễn Hữu Thọ – Trưởng Bộ môn Cơ khí Chế tạo máy – Khoa Kỹ thuật – Công nghệ; PGS.TS. Võ Thị Hồng Thắm – Trưởng Bộ môn Khoa học máy tính – Khoa Công nghệ thông tin; TS. Đinh Lư Giang – Phó Trưởng khoa Khoa ngoại ngữ. Ngoài ra, chương trình còn có sự tham dự của gần 100 quý thầy cô, các nhà khoa học trẻ, các nghiên cứu sinh trong và ngoài Trường Đại học Nguyễn Tất Thành.

Phát biểu khai mạc chương trình PGS.TS. NGƯT. Nguyễn Kim Hồng – Hiệu trưởng Nhà trường nhận định rằng, trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình đại học nghiên cứu, công bố khoa học ngày càng trở thành thước đo quan trọng phản ánh năng lực học thuật, chất lượng đào tạo và mức độ hội nhập quốc tế của mỗi cơ sở giáo dục đại học. Chính vì vậy, hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong việc tạo diễn đàn để các nhà khoa học, giảng viên trao đổi kinh nghiệm, cập nhật xu hướng mới và chia sẻ các phương pháp, kỹ năng nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu cũng như chất lượng công bố khoa học.

PGS.TS. NGƯT. Nguyễn Kim Hồng – Hiệu trưởng Nhà trường phát biểu khai mạc chương trình 

Trang bị kỹ năng nghiên cứu và công bố bài báo khoa học

Mở đầu chuỗi tham luận, TS. Nguyễn Hữu Thuần Anh – Phó trưởng phòng Khoa học Công nghệ trình bày chuyên đề “Công bố khoa học và xếp hạng đại học: Vai trò trong nâng cao năng lực nghiên cứu và vị thế học thuật của trường đại học”. Báo cáo khẳng định xếp hạng đại học không phải là đích đến cuối cùng mà là thước đo phản ánh thực lực nghiên cứu, năng lực quản trị và mức độ hội nhập quốc tế của nhà trường. Trên nền tảng những kết quả đã đạt được, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành định hướng chuyển từ tư duy tăng số lượng công bố sang nâng cao chất lượng và sức ảnh hưởng, tập trung cải thiện chỉ số trích dẫn, gia tăng công bố trên các tạp chí Q1, mở rộng hợp tác quốc tế, thúc đẩy xuất bản mở và đầu tư trọng điểm cho các lĩnh vực nghiên cứu mũi nhọn. Qua đó, nhà trường hướng đến xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu hiện đại, nâng cao vị thế học thuật và gia tăng năng lực cạnh tranh trên các bảng xếp hạng đại học trong nước và quốc tế.

TS. Nguyễn Hữu Thuần Anh – Phó trưởng phòng Khoa học Công nghệ trình bày chuyên đề “Công bố khoa học và xếp hạng đại học: Vai trò trong nâng cao năng lực nghiên cứu và vị thế học thuật của trường đại học

Trong chuyên đề tiếp theo “Từ ý tưởng nghiên cứu đến bài báo khoa học: Chiến lược và định vị tạp chí mục tiêu”, PGS.TS. Nguyễn Văn Hoàng đã giới thiệu lộ trình xây dựng một công trình nghiên cứu khoa học bài bản, từ hình thành ý tưởng đến công bố quốc tế. Báo cáo nhấn mạnh ý tưởng nghiên cứu cần được hình thành từ quan sát thực tiễn, trao đổi học thuật và phát hiện khoảng trống nghiên cứu trong các tài liệu khoa học. Để đảm bảo chất lượng, câu hỏi nghiên cứu cần đáp ứng đầy đủ năm tiêu chí của mô hình FINER: khả thi, hấp dẫn, mới, bảo đảm đạo đức và có ý nghĩa thực tiễn.

 PGS.TS. Nguyễn Văn Hoàng cho rằng một nghiên cứu có giá trị phải nằm ở giao điểm của tính mới và tính cấp thiết

Báo cáo cũng phân tích đặc điểm của hai loại bài báo phổ biến là bài báo nghiên cứu gốc, tập trung công bố kết quả thực nghiệm mới theo cấu trúc IMRAD, và bài báo tổng quan, nhằm hệ thống hóa tri thức, xác định xu hướng và khoảng trống nghiên cứu thông qua các phương pháp tổng quan chuẩn hóa như SALSA hoặc PRISMA.

Một nội dung trọng tâm của chuyên đề là chiến lược định vị tạp chí mục tiêu ngay từ khi xây dựng đề cương nghiên cứu. Cách tiếp cận này giúp tác giả định hướng cấu trúc, văn phong và phạm vi nghiên cứu phù hợp với yêu cầu của tạp chí, đồng thời giảm nguy cơ bị từ chối ngay từ vòng sơ loại. Khi lựa chọn tạp chí, nhà nghiên cứu cần xem xét kỹ phạm vi chuyên môn, hệ thống xếp hạng (WoS/Scopus, Q1–Q4), chỉ số ảnh hưởng, thời gian phản biện và hình thức xuất bản. Báo cáo khẳng định việc chuẩn hóa quy trình từ hình thành ý tưởng, lựa chọn loại hình bài báo đến xác định đúng tạp chí sẽ góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và gia tăng hiệu quả công bố khoa học quốc tế.

Đại diện Tạp chí Khoa học và Công nghệ, bà Phạm Thị Minh Nguyệt – Phó Tổng Biên tập Tạp chí đã giới thiệu Hệ thống ấn phẩm Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam: Địa chỉ công bố đạt chuẩn quốc gia, báo cáo đã giới thiệu hệ thống tạp chí của Bộ Khoa học và Công nghệ với các ấn phẩm tiếng Việt và tiếng Anh, đáp ứng nhu cầu công bố của nhiều lĩnh vực khoa học và từng bước hội nhập các chuẩn mực xuất bản quốc tế. Quy trình xuất bản được thực hiện trên nền tảng điện tử với phản biện kín, kiểm tra đạo văn và cấp mã DOI, bảo đảm chất lượng và tính minh bạch của các công trình nghiên cứu.

Đại diện Tạp chí Khoa học và Công nghệ, bà Phạm Thị Minh Nguyệt – Phó Tổng Biên tập Tạp chí đã giới thiệu Hệ thống ấn phẩm Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Trong bài báo cáo của mình, bà Phạm Thị Minh Nguyệt cũng nhấn mạnh những ưu thế của hệ thống tạp chí như áp dụng mô hình Diamond Open Access (không thu phí đăng bài, mở truy cập miễn phí), được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm công trình và tiếp tục nằm trong danh mục tạp chí đạt tiêu chuẩn khoa học Việt Nam năm 2026. Đây là địa chỉ công bố uy tín, góp phần hỗ trợ giảng viên và nhà nghiên cứu nâng cao chất lượng công bố khoa học.

Ở phần trình bày tiếp theo, PGS.TS. Nguyễn Hữu Thọ đã báo cáo tham luận “Hợp tác liên ngành & Chiến lược xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh”. Trong báo cáo của mình, tác giả nhấn mạnh ba trụ cột quan trọng để nâng cao năng lực nghiên cứu và công bố khoa học quốc tế. Trước hết, mỗi nhà khoa học cần xác định thế mạnh chuyên môn, chủ động mở rộng mạng lưới học thuật thông qua hội nghị khoa học, các nền tảng nghiên cứu trực tuyến và hợp tác trong nước, quốc tế, đặc biệt thúc đẩy nghiên cứu liên ngành và xuyên ngành nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cần xây dựng quy chế làm việc minh bạch về quyền sở hữu dữ liệu, tiến độ, đạo đức nghiên cứu và phân định rõ vai trò của tác giả chính, tác giả liên hệ để bảo đảm hiệu quả hợp tác. Báo cáo cũng chỉ ra rằng các nhóm nghiên cứu có công bố chất lượng cao sẽ có nhiều lợi thế trong tiếp cận các quỹ tài trợ trong và ngoài nước, đồng thời đề xuất lộ trình phát triển gồm bốn giai đoạn: hình thành nhóm nòng cốt, định hình hướng nghiên cứu, công bố quốc tế và mở rộng thành các dự án nghiên cứu quy mô lớn.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Thọ chia sẻ ba trụ cột quan trọng để nâng cao năng lực nghiên cứu và công bố khoa học quốc tế

Trong chuyên đề “Tự động hóa dòng chảy học thuật: Giải pháp quản lý tài liệu tham khảo toàn diện với Zotero dành cho nhà nghiên cứu”, PGS.TS. Võ Thị Hồng Thắm đã giới thiệu Zotero như một công cụ hỗ trợ tối ưu trong quản lý tài liệu tham khảo và tự động hóa quy trình trích dẫn khoa học. Báo cáo chỉ ra những hạn chế của phương pháp trích dẫn thủ công, khi chỉ một thay đổi nhỏ cũng có thể làm sai lệch toàn bộ hệ thống tài liệu tham khảo, gây mất nhiều thời gian chỉnh sửa và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm các chuẩn mực về liêm chính học thuật. Việc trích dẫn chính xác không chỉ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của các tạp chí quốc tế mà còn góp phần bảo vệ bản quyền, phòng tránh đạo văn và bảo đảm tính minh bạch trong nghiên cứu.

PGS.TS. Võ Thị Hồng Thắm giới thiệu công cụ Zotero hỗ trợ tối ưu trong quản lý tài liệu tham khảo và tự động hóa quy trình trích dẫn khoa học

Báo cáo đồng thời giới thiệu hệ sinh thái Zotero gồm ứng dụng Zotero Desktop, tiện ích Zotero Connector và công cụ tích hợp với Microsoft Word hoặc Google Docs, cho phép thu thập, quản lý và chèn tài liệu tham khảo một cách tự động. Một trong những tính năng nổi bật của Zotero là khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa nhiều chuẩn trích dẫn quốc tế như IEEE, APA, Vancouver hay Harvard chỉ với một thao tác, giúp tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót khi nộp bài cho các tạp chí có quy định khác nhau.

Thông qua các nội dung thực hành từ xây dựng thư viện tài liệu, tổ chức theo từng lĩnh vực nghiên cứu đến tích hợp trích dẫn trực tiếp trong quá trình soạn thảo, chuyên đề đã cung cấp quy trình ứng dụng Zotero một cách bài bản và hiệu quả. Báo cáo khẳng định việc thành thạo các công cụ quản lý tài liệu tham khảo là kỹ năng thiết yếu đối với giảng viên và nhà nghiên cứu trong bối cảnh hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng công bố khoa học và giúp người nghiên cứu tập trung nhiều hơn vào giá trị học thuật của công trình.

Khép lại chuỗi tham luận, TS. Đinh Lư Giang mang đến chủ đề “Vượt qua rào cản ngôn ngữ: Tiếng Anh học thuật trong công bố quốc tế”. TS. Đinh Lư Giang đã phân tích những thách thức về ngôn ngữ mà nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam gặp phải khi công bố quốc tế, đồng thời đưa ra các giải pháp giúp nâng cao chất lượng bài báo khoa học. Báo cáo nhấn mạnh rằng nhiều công trình bị từ chối không phải do giá trị khoa học mà bởi cách diễn đạt chưa đáp ứng chuẩn mực tiếng Anh học thuật. Theo đó, tiếng Anh học thuật cần bảo đảm tính chính xác, khách quan, cẩn trọng và tuân thủ các quy ước quốc tế, đồng thời tránh lối dịch máy móc từ tiếng Việt sang tiếng Anh dẫn đến các lỗi “Vietlish” làm giảm tính thuyết phục của bài viết.

TS. Đinh Lư Giang chia sẻ công thức 6 phần để viết Tóm tắt (Abstract) hiệu quả

Báo cáo cũng làm rõ vai trò của nghệ thuật rào đón (hedging) và nhấn mạnh (emphasizing) trong diễn giải kết quả nghiên cứu, giúp tác giả truyền đạt kết luận một cách khoa học, phù hợp với mức độ bằng chứng và hạn chế của nghiên cứu. Bên cạnh đó, TS. Đinh Lư Giang chia sẻ quan điểm về việc sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT hay QuillBot trong hỗ trợ viết học thuật. AI có thể được sử dụng để chỉnh sửa ngôn ngữ hoặc hỗ trợ một số công việc nghiên cứu nếu được khai báo minh bạch theo quy định của từng tạp chí, song tác giả vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác và liêm chính của toàn bộ nội dung. Ngoài ra, ông chia sẻ công thức 6 phần để viết Tóm tắt (Abstract) hiệu quả – yếu tố quyết định bài báo có được Ban biên tập đọc tiếp hay không.

Chia sẻ tại sự kiện, TS.BS. Nguyễn Thị Hương Giang – Tổng biên tập Tạp chí KH&CN Việt Nam, cho biết: “Đây là năm thứ 3 Tạp chí được Bộ trưởng Bộ KH&CN giao nhiệm vụ tổ chức hội thảo này. Chúng tôi rất vinh dự khi nhận được sự phối hợp chặt chẽ từ phía Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. Nhiệm vụ ý nghĩa này góp phần nâng cao năng lực công bố và chất lượng các tạp chí nội địa, hướng tới đạt chuẩn quốc tế”.

TS.BS. Nguyễn Thị Hương Giang – Tổng biên tập Tạp chí KH&CN Việt Nam phát biểu tại hội thảo 

Đóng góp kinh nghiệm thực tế, PGS. TS. Đặng Vũ Ngoạn – Trưởng Ban Biên tập Tạp chí KH&CN Trường Đại học Nguyễn Tất Thành – nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thành lập hội đồng đạo đức khoa học tại cơ sở để bảo lãnh cho các công trình. Ông cũng nhắc nhở các nhà khoa học trẻ cần cần khiêm tốn trong việc sử dụng ngôn ngữ để dễ dàng nhận được sự đồng thuận từ các chuyên gia phản biện quốc tế.

PGS. TS. Đặng Vũ Ngoạn – Trưởng Ban Biên tập Tạp chí KH&CN Trường Đại học Nguyễn Tất Thành

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi xoay quanh kỹ năng xây dựng đề tài nghiên cứu, lựa chọn tạp chí công bố, đạo đức nghiên cứu, quản lý trích dẫn và xu hướng ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động nghiên cứu khoa học hiện nay.

Có thể thấy rằng, hội thảo lần này không chỉ dừng lại ở một diễn đàn chia sẻ kỹ thuật, mà thực sự đã trở thành một kêu gọi về sự thay đổi tư duy trong quản trị và thực thi nghiên cứu tại Việt Nam. Thông qua các tham luận tâm huyết, một lộ trình rõ ràng cho giai đoạn 2026-2030 đã được định hình: đó là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tâm thế “đếm bài” sang đo lường “chỉ số ảnh hưởng”, lấy chất lượng và liêm chính học thuật làm kim chỉ nam.

Việc Trường ĐH Nguyễn Tất Thành phối hợp với Tạp chí KH&CN Việt Nam tổ chức thành công hội thảo tiếp tục khẳng định định hướng phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu, đồng thời tạo môi trường học thuật cởi mở để giảng viên, nhà khoa học và người học nâng cao năng lực nghiên cứu, tăng cường công bố quốc tế và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước.

Một số hình ảnh khác của chương trình

Phượng Nguyễn – Duy Anh