Chatbot NTTU

Bài dự thi Cuộc thi viết Tri ân người thắp lửa – Tác giả: Nguyễn Chí Nhân

Cuoc thi Viet

Có những cuộc gặp gỡ đi qua cuộc đời ta thật nhẹ nhàng, đến mức khi ấy, ta chẳng thể biết chúng sẽ trở thành một phần ký ức quý giá. Có những người không bước vào hành trình của ta bằng những điều lớn lao, mà bằng một lời chỉ dẫn ân cần, một sự kiên nhẫn hiếm có và niềm tin được trao gửi đúng lúc. Chỉ đến khi ngoảnh lại, ta mới hiểu rằng chính từ những điều bình dị ấy, một cánh cửa đã mở ra, đưa mình đến gần hơn với những ước mơ từng ngỡ rất xa vời.

Với tôi, cánh cửa ấy mở ra trong một phòng thí nghiệm, giữa những ống nghiệm thủy tinh, những lọ hóa chất và mùi đặc trưng của không gian nghiên cứu. Đó vốn chỉ là một buổi thực hành như bao buổi học khác. Tôi bước vào lớp với tâm thế của một sinh viên năm nhất, mang theo vốn kiến thức còn khiêm tốn và đôi chút tò mò về thế giới hóa học trước mắt. Thế nhưng, khi nghe cô giảng về axit, bazơ và đặc tính của những hợp chất, tôi bỗng thấy các công thức trên trang giấy dường như có một đời sống riêng. Từng phản ứng, từng biến đổi tinh tế trong cấu trúc phân tử qua lời giảng của cô đều trở nên gần gũi và giàu sức gợi. Tôi nhận ra hóa học không chỉ là những phương trình cần ghi nhớ. Đằng sau mỗi hợp chất còn là biết bao câu hỏi chưa có lời giải; và đôi khi, một thay đổi rất nhỏ trong điều kiện phản ứng cũng có thể mở ra cả một hướng tìm tòi mới. Buổi học kết thúc, các bạn lần lượt ra về, còn tôi vẫn nán lại. Những thắc mắc nối tiếp nhau khiến tôi đánh bạo hỏi cô về công việc nghiên cứu cô đang thực hiện. Tôi chỉ định hỏi vài câu để thỏa lòng tò mò, nào ngờ cuộc trò chuyện ấy lại trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình mà đến hôm nay tôi vẫn luôn biết ơn. Cô lắng nghe, giải đáp và hướng dẫn tôi đọc thêm về các hợp chất, về sự hình thành tạp chất cũng như cách nhận diện những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích. Khi gặp những vấn đề vượt quá kiến thức của một sinh viên năm nhất, cô không vội đưa ra câu trả lời có sẵn. Cô gợi ý tài liệu, khuyến khích tôi tự đặt giả thuyết, thậm chí kết nối tôi với các tiến sĩ và những người có chuyên môn sâu để được nhìn nhận vấn đề một cách đúng đắn hơn. Tôi ngạc nhiên vì một câu hỏi nhỏ của mình lại được cô đón nhận bằng sự nghiêm túc đến thế.

Dần dần, những buổi trò chuyện không chỉ xoay quanh những hóa chất trong phòng thí nghiệm, mà còn dẫn tôi tới một câu hỏi rộng lớn hơn: Vì sao từ những nguyên tố và liên kết hóa học tưởng chừng vô tri, tự nhiên lại có thể tạo nên những phân tử tham gia duy trì sự sống? Cô giúp tôi nhận ra vẻ đẹp của hóa hữu cơ gắn với sự sống: từ đường, axit amin đến vitamin, những phân tử nhỏ bé ấy hiện diện trong các quá trình sinh học rất gần gũi với con người. Chúng tôi bắt đầu phác thảo một hướng nghiên cứu vừa sức với sinh viên năm nhất, mang tên “Khảo sát ảnh hưởng của pH và nhiệt độ đến độ ổn định của axit ascorbic (vitamin C) trong dung dịch”. Đó không phải một đề tài quá lớn, cũng không đòi hỏi những thiết bị xa lạ, nhưng lại khiến tôi vô cùng háo hức. Vitamin C là một phân tử hữu cơ quen thuộc, có vai trò quan trọng trong cơ thể; đồng thời, nó có thể bị biến đổi khi tiếp xúc với những điều kiện môi trường không phù hợp. Từ một chất gần gũi trong đời sống, tôi lần đầu thấy rõ mối liên hệ giữa cấu trúc hóa học, sự ổn định của phân tử và ý nghĩa của chúng đối với sức khỏe.

Cô gợi cho tôi những câu hỏi rất cụ thể: Nếu thay đổi độ pH hoặc nhiệt độ, lượng vitamin C còn lại sẽ biến đổi như thế nào? Muốn so sánh công bằng giữa các mẫu, cần kiểm soát những yếu tố nào, chẳng hạn thời gian, ánh sáng hay sự tiếp xúc với không khí? Và làm sao phân biệt một kết quả thực sự có ý nghĩa với sai lệch bắt nguồn từ thao tác hoặc phép đo? Chúng tôi tìm hiểu nguyên lý định lượng vitamin C, cách chuẩn bị mẫu, ghi chép số liệu và lý do phải lặp lại phép đo. Tôi chưa có đủ kinh nghiệm để giải đáp tất cả, nhưng chính việc học cách đặt câu hỏi đã khiến nghiên cứu khoa học thôi không còn là một khái niệm xa xôi. Từ đó, tôi hiểu rằng hai chữ “nghiên cứu” không nhất thiết phải bắt đầu bằng một phát hiện lớn. Đôi khi, nó bắt đầu từ việc cầm một ống nghiệm cho đúng, ghi nhãn một mẫu cho rõ ràng, nhận ra một yếu tố gây nhiễu hoặc can đảm thừa nhận rằng kết quả chưa đủ để kết luận. Một đề tài nhỏ cũng có thể dạy người học sự trung thực, tính cẩn trọng và thói quen không chấp nhận những điều mình chưa thực sự hiểu. Rồi phòng thí nghiệm trở thành một nơi đặc biệt trong những ngày đầu đại học của tôi. Tôi nhớ những buổi sáng bước vào phòng, trên chiếc bàn cạnh kính hiển vi đã có sẵn một ổ bánh mì cô mua cho tôi. Bên cạnh là những lọ hóa chất được chuẩn bị ngay ngắn, những dụng cụ quen thuộc chờ một ngày làm việc mới bắt đầu.

Một ổ bánh mì, thoạt nghe, có lẽ chẳng phải điều gì lớn lao. Nhưng với tôi, đó lại là một trong những hình ảnh ấm áp nhất của quãng thời gian ấy. Giữa những trang tài liệu, những lần đo đạc và bao câu hỏi chưa có lời giải, cô vẫn nhớ đến một điều giản dị: học trò của mình cũng cần ăn sáng, cần được quan tâm và chăm sóc. Cô chẳng nói những lời hoa mỹ. Sự ân cần ấy hiện diện lặng lẽ, vừa đủ để tôi cảm thấy mình không đơn độc trên con đường còn nhiều bỡ ngỡ.Trong công việc, cô vô cùng nghiêm túc. Cô chú ý từng mililit dung dịch, từng sắc độ chuyển màu của phản ứng, từng chi tiết mà đôi khi tôi chưa kịp nhận ra. Có thao tác tôi làm chưa đúng, cô kiên nhẫn hướng dẫn lại. Có kết quả chưa như mong đợi, cô cùng tôi xem xét nguyên nhân. Có lúc tôi lúng túng, thay vì vội vàng đưa ra đáp án, cô lại đặt thêm một câu hỏi để tôi tự suy nghĩ. Cứ như thế, cô dạy tôi rằng sai sót không đáng sợ bằng việc bỏ qua nó; và trong khoa học, sự chính xác luôn phải đi cùng lòng trung thực.

Tôi nhận ra bài học quý giá nhất không chỉ nằm trong giáo trình hay trong những con số được ghi vào sổ thí nghiệm. Nó còn nằm ở cách cô làm việc, cách cô lắng nghe và cách cô đối đãi với một sinh viên đang tập những bước đầu tiên. Cô nghiêm khắc trước yêu cầu của tri thức nhưng dịu dàng trước sự non nớt của học trò. Với tôi, cô vừa là người thầy tận tâm, vừa mang sự ấm áp của một người mẹ trong căn phòng thí nghiệm nhỏ ấy.

Tôi từng nghĩ phải thật giỏi mới có thể bắt đầu nghiên cứu khoa học. Nhưng cô đã giúp tôi hiểu rằng không ai bước vào con đường ấy bằng việc đã biết tất cả. Người học cần có sự tò mò, tinh thần cầu thị, lòng kiên trì và một người thầy sẵn sàng chỉ đường. Điều cô trao cho tôi không chỉ là cơ hội tiếp cận một đề tài, mà còn là niềm tin rằng những băn khoăn chân thành của một sinh viên năm nhất cũng xứng đáng được lắng nghe và nuôi dưỡng. Tôi biết chặng đường phía trước còn rất dài. Sẽ có những kiến thức khó hơn, những phép thử không như kỳ vọng và những giới hạn bản thân phải từng bước vượt qua. Tôi sẽ còn gặp nhiều giảng viên giỏi, nhiều nhà khoa học uyên bác và nhiều công trình đáng để học hỏi. Nhưng có lẽ, dù đi đến đâu, tôi vẫn sẽ nhớ một buổi thực hành hóa học đã khiến mình nán lại sau giờ học; nhớ những câu hỏi đầu tiên còn vụng về; và nhớ người cô đã dành thời gian mở cho tôi một cánh cửa. Nếu một ngày có ai hỏi niềm yêu thích nghiên cứu khoa học của tôi bắt đầu từ đâu, có lẽ tôi sẽ không kể về một thành tựu lớn lao. Tôi sẽ kể về một phân tử vitamin C nhỏ bé đã giúp mình hiểu thêm mối liên hệ kỳ diệu giữa hóa học và sự sống. Tôi sẽ kể về những ống nghiệm, những trang ghi chép, những lần học cách nghi ngờ một kết quả tưởng như đã rõ ràng. Và tôi sẽ kể về một ổ bánh mì nằm lặng lẽ trên bàn, bên cạnh những lọ hóa chất của buổi sáng hôm ấy. Bởi có những người thầy không chỉ dạy ta biết thêm một điều, mà còn khiến ta tin rằng mình có thể đi xa hơn những gì bản thân từng nghĩ. Có những hạt mầm không được gieo bằng những lời hứa lớn, mà bằng sự kiên nhẫn, một cơ hội đúng lúc và tình thương hiện diện trong từng điều nhỏ bé.

Với tôi, cô chính là người đã gieo hạt mầm đầu tiên của niềm say mê nghiên cứu khoa học. Và tôi mong rằng, trên hành trình trưởng thành sau này, mình sẽ luôn giữ được sự tò mò trong trẻo của ngày đầu ấy – cùng lòng biết ơn dành cho người đã tin vào tôi từ khi tôi còn chưa biết phải bắt đầu như thế nào.

Nguyễn Chí Nhân – 26DYK1C

Tin tức khácXem thêm