Tiến sĩ Trường ĐH Nguyễn Tất Thành góp mặt trong Top 2% nhà khoa học thế giới hai kỳ liên tiếp

NTTU – Hai kỳ công bố liên tiếp góp mặt trong danh sách Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng trích dẫn hàng đầu thế giới, TS. Đỗ Hữu Hà đang ghi dấu ấn trong lĩnh vực nghiên cứu năng lượng sạch. Từng được vinh danh với Giải thưởng Nhà khoa học trẻ Việt Nam tại Hàn Quốc, ông lựa chọn Trường Đại học Nguyễn Tất Thành làm nơi tiếp tục phát triển sự nghiệp, theo đuổi khát vọng đưa các kết quả nghiên cứu về hydro xanh tiến gần hơn đến ứng dụng thực tiễn

Một bài diễn thuyết của Bill Gates và hành trình theo đuổi năng lượng sạch

Một bài diễn thuyết tình cờ xem trên Internet đã trở thành nguồn cảm hứng cho TS. Đỗ Hữu Hà, nhà nghiên cứu thuộc Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, đã bước chân vào lĩnh vực năng lượng sạch. Đó là bài nói chuyện Innovating to Zero của Bill Gates tại TED năm 2010, đề cập đến mục tiêu đưa lượng phát thải carbon toàn cầu về mức bằng 0 để ứng phó với biến đổi khí hậu. Thông điệp ấy khiến ông suy nghĩ nghiêm túc về nhu cầu tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế nhiên liệu hóa thạch và mong muốn đóng góp một phần vào việc giải quyết thách thức này. Cũng từ cơ duyên đặc biệt đó, nghiên cứu vật liệu phục vụ sản xuất hydro dần trở thành hướng đi mà ông dành nhiều tâm huyết.

Tốt nghiệp ngành Khoa học Vật liệu tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM năm 2011, TS. Đỗ Hữu Hà tiếp tục hoàn thành chương trình thạc sĩ chuyên ngành Hóa lý thuyết và hóa lý năm 2015 trước khi sang Hàn Quốc theo đuổi bậc tiến sĩ. Năm 2023, ông nhận bằng tiến sĩ chuyên ngành Kỹ thuật Hóa học và Khoa học Vật liệu tại Đại học Chung-Ang. Trong thời gian học tập và nghiên cứu ở nước ngoài, ông được trao Giải thưởng Nhà khoa học trẻ Việt Nam tại Hàn Quốc năm 2021 do Hội Sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc và Phòng Khoa học Công nghệ của Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc trao tặng. Đây là sự ghi nhận dành cho những thành tích xuất sắc trong hoạt động nghiên cứu khoa học, đồng thời tiếp thêm động lực để ông kiên trì theo đuổi lĩnh vực đã chọn.

Trong số những công trình đã thực hiện, TS. Đỗ Hữu Hà đặc biệt tâm đắc với nghiên cứu “Chế tạo vật liệu composite rỗng Ni/NiO/C có nguồn gốc từ khung hữu cơ – kim loại, đóng vai trò là chất xúc tác điện hóa hiệu suất cao cho phản ứng tạo ra hydro”. Công trình tập trung phát triển vật liệu xúc tác nhằm nâng cao hiệu quả quá trình điện phân nước, một trong những công nghệ có tiềm năng phục vụ sản xuất hydro xanh khi sử dụng nguồn điện tái tạo. Theo ông, việc nghiên cứu chất xúc tác dựa trên niken, một kim loại tương đối phổ biến, mở ra triển vọng ứng dụng trong lĩnh vực năng lượng sạch. Với nhà khoa học này, giá trị của nghiên cứu còn nằm ở khả năng đóng góp vào bài toán lớn hơn: tìm kiếm những giải pháp sản xuất năng lượng hiệu quả, hướng đến giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Theo dữ liệu trích dẫn một năm được cập nhật trên hệ thống TopSciNet, thứ hạng toàn cầu của TS. Đỗ Hữu Hà cải thiện từ vị trí 173.183 tại kỳ công bố năm 2025 lên vị trí 139.108 tại kỳ công bố năm 2026. Trong lĩnh vực chuyên sâu Năng lượng (Energy), vị trí xếp hạng của ông cũng cải thiện từ 5.491 lên 4.388. Những số liệu này cho thấy sự thay đổi tích cực về thứ hạng theo dữ liệu trích dẫn khoa học qua hai kỳ công bố, đánh dấu một cột mốc đáng chú ý trong hành trình học thuật của nhà nghiên cứu đang công tác tại NTTU. Tuy nhiên, với TS. Đỗ Hữu Hà, sự ghi nhận từ cộng đồng khoa học mang ý nghĩa khích lệ hơn là một đích đến. “Tôi thấy rất vui, vì đó là sự ghi nhận từ cộng đồng khoa học dành cho những nỗ lực không ngừng nghỉ. Tuy nhiên, tôi xem đây là động lực để tiếp tục nghiên cứu, chứ không phải là điểm dừng”, ông chia sẻ.

Phía sau những thành tích được ghi nhận là những tháng ngày miệt mài trong phòng thí nghiệm, nơi không phải phép thử nào cũng mang lại kết quả như mong đợi. TS. Đỗ Hữu Hà nhớ lại những giai đoạn thí nghiệm lặp đi lặp lại nhưng kết quả vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng, khiến ông tự hỏi liệu mình có đang đi đúng hướng hay không. Thế nhưng, chính những thời điểm ấy lại giúp ông học được cách xem xét dữ liệu kỹ lưỡng hơn, đặt câu hỏi và chấp nhận thất bại như một phần tất yếu của nghiên cứu khoa học. Ông ví hành trình ấy như một mối quan hệ chỉ thực sự bộc lộ sự gắn bó khi trải qua thử thách. Với ông, để đi đường dài trong khoa học cần hội tụ 3 yếu tố: nền tảng chuyên môn, sự tò mò và tính kiên trì. Nền tảng giúp nhà khoa học hiểu sâu vấn đề, sự tò mò thôi thúc tìm kiếm những câu hỏi mới, còn kiên trì là sức bền để tiếp tục hành trình ngay cả khi kết quả chưa đáp ứng kỳ vọng.

Điều gì khiến nhà khoa học được đào tạo tại Hàn Quốc lựa chọn NTTU?

Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Hàn Quốc, TS. Đỗ Hữu Hà lựa chọn Trường Đại học Nguyễn Tất Thành làm nơi tiếp tục phát triển sự nghiệp, bắt đầu công tác tại Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT từ tháng 4/2023. Cơ duyên đến với Nhà trường xuất phát từ lời giới thiệu của TS. Đinh Đức Anh, một người bạn đồng thời là đồng nghiệp. Tuy nhiên, quyết định gắn bó được ông đưa ra sau quá trình chủ động tìm hiểu và cân nhắc các điều kiện cần thiết cho công việc nghiên cứu lâu dài. Với một nhà khoa học theo đuổi lĩnh vực vật liệu xúc tác và điện phân nước, việc lựa chọn môi trường làm việc phù hợp có ý nghĩa quan trọng, bởi các nghiên cứu thực nghiệm đòi hỏi hệ thống thiết bị chuyên môn, điều kiện hỗ trợ ổn định và thời gian đủ dài để phát triển ý tưởng thành kết quả khoa học.

Theo TS. Đỗ Hữu Hà cho biết, ba yếu tố quan trọng khiến ông lựa chọn NTTU là cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, chính sách đãi ngộ dành cho đội ngũ nhà khoa học, và định hướng phát triển dài hạn của Nhà trường. Ông cho rằng ý tưởng khoa học, dù có triển vọng đến đâu, cũng khó chuyển hóa thành kết quả nếu thiếu các điều kiện thực nghiệm cần thiết. Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ phù hợp giúp nhà nghiên cứu yên tâm tập trung vào chuyên môn, trong khi tầm nhìn phát triển dài hạn tạo cơ sở để các hướng nghiên cứu chuyên sâu được duy trì và phát triển. “Làm khoa học cần thời gian, nên tôi muốn gắn bó với một nơi có tầm nhìn dài hạn, để những hướng nghiên cứu mình theo đuổi có thể phát triển cùng sự phát triển của trường”, ông chia sẻ.

TS. Đỗ Hữu Hà làm việc tại phòng thí nghiệm, theo đuổi các nghiên cứu về vật liệu xúc tác điện hóa và năng lượng sạch tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành

Những đánh giá ấy càng được củng cố qua trải nghiệm thực tế trong quá trình công tác tại Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT. TS. Đỗ Hữu Hà nhớ lại một lần cần thực hiện các phép đo đặc trưng vật liệu để hoàn thiện kết quả cho bài báo khoa học, Viện và Nhà trường đã tạo điều kiện để ông sử dụng hệ thống thiết bị nghiên cứu sẵn có, giúp tiến độ công việc không bị gián đoạn. Với người làm khoa học thực nghiệm, sự hỗ trợ kịp thời trong những công đoạn chuyên môn như vậy mang ý nghĩa thiết thực, góp phần bảo đảm tính liên tục của quá trình nghiên cứu. Chính những trải nghiệm cụ thể này khiến ông đánh giá cao môi trường nghiên cứu tại NTTU, nơi ông tìm thấy những điều kiện phù hợp để tập trung phát triển chuyên môn và theo đuổi các mục tiêu khoa học dài hạn.

Câu chuyện của TS. Đỗ Hữu Hà cũng cho thấy một khía cạnh đáng quan tâm trong việc thu hút và phát huy nguồn nhân lực nghiên cứu được đào tạo ở nước ngoài tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. Đối với các nhà khoa học, cơ hội phát triển nghề nghiệp không đơn thuần được quyết định bởi điều kiện làm việc trước mắt, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận nguồn lực nghiên cứu, sự hỗ trợ trong quá trình triển khai công trình và định hướng học thuật dài hạn của đơn vị. Qua những chia sẻ của TS. Đỗ Hữu Hà, môi trường nghiên cứu tại NTTU được thể hiện qua những điều kiện và trải nghiệm cụ thể, góp phần tạo cơ sở để đội ngũ nhà khoa học phát huy năng lực chuyên môn, phát triển các nghiên cứu có chiều sâu và gắn bó với Nhà trường.

Khát vọng đưa hydro xanh ra khỏi phòng thí nghiệm

Với TS. Đỗ Hữu Hà, những công bố khoa học và thành tích quốc tế là sự ghi nhận cho quá trình nghiên cứu, nhưng mục tiêu lớn hơn vẫn là đưa những kết quả ấy tiến gần hơn đến ứng dụng thực tiễn. Trong thời gian tới, ông dự định tiếp tục phát triển các chất xúc tác mới có hiệu suất cao cho quá trình điện phân nước sản xuất hydro, đồng thời tìm kiếm nguồn tài trợ nhằm duy trì các hoạt động nghiên cứu chuyên sâu. Xa hơn, nhà khoa học kỳ vọng có thể từng bước phát triển các kết quả nghiên cứu thành những sản phẩm cụ thể, trong đó có pin nhiên liệu sử dụng hydro. Đây là mục tiêu dài hạn, đòi hỏi nhiều giai đoạn nghiên cứu và hoàn thiện công nghệ, nhưng cũng chính là động lực để ông tiếp tục theo đuổi hướng nghiên cứu mà ông đã gắn bó suốt nhiều năm.

Song hành với hoạt động chuyên môn, TS. Đỗ Hữu Hà đặc biệt quan tâm đến việc chia sẻ kinh nghiệm và đồng hành cùng các giảng viên trẻ và sinh viên tại NTTU. Theo ông, điều quý giá nhất được tích lũy trong quá trình đào tạo và nghiên cứu quốc tế còn là cách tư duy, phương pháp tiếp cận vấn đề và tinh thần trung thực với dữ liệu khoa học. Trong hợp tác học thuật, ông đề cao sự cởi mở và khả năng kết hợp thế mạnh của các nhóm nghiên cứu, bởi những ý tưởng mới có thể được phát triển xa hơn khi nhiều người cùng đóng góp chuyên môn. Đây cũng là quan điểm ông vận dụng trong quá trình làm việc tại NTTU, nơi những kinh nghiệm tích lũy được tiếp tục phát huy thông qua các hoạt động nghiên cứu và trao đổi học thuật.

Từng trải qua những giai đoạn bế tắc khi các thí nghiệm liên tục không mang lại kết quả như kỳ vọng, TS. Đỗ Hữu Hà thấu hiểu những khó khăn mà người trẻ có thể gặp phải khi bắt đầu hành trình khoa học. Vì vậy, thay vì vội vàng đưa ra lời giải, ông thường chọn cùng các bạn xem xét dữ liệu, phân tích nguyên nhân và tìm ra hướng giải quyết phù hợp. “Với giảng viên trẻ và sinh viên, tôi muốn trở thành người đồng hành hơn là người chỉ đường”, ông chia sẻ. Đối với ông, niềm vui trong nghiên cứu còn đến từ khoảnh khắc chứng kiến một người trẻ vượt qua thất bại, tìm ra lời giải và trưởng thành trong tư duy khoa học. Cách tiếp cận ấy cũng thể hiện mong muốn đóng góp cho môi trường học thuật NTTU bằng việc chia sẻ kinh nghiệm, khơi dậy tinh thần tìm tòi và bồi dưỡng thế hệ nghiên cứu kế cận.

Nhắn gửi đến những nhà khoa học trẻ, đặc biệt là các tiến sĩ đang học tập, nghiên cứu ở nước ngoài và cân nhắc trở về Việt Nam để phát triển sự nghiệp, TS. Đỗ Hữu Hà tiếp tục nhấn mạnh ba từ khóa đã đồng hành cùng ông trong suốt hành trình nghiên cứu: “Nền tảng – Tò mò – Kiên trì”. Theo ông, điều quan trọng không nằm ở nơi một nhà khoa học bắt đầu sự nghiệp, mà ở những giá trị họ có thể tạo ra bằng năng lực chuyên môn và tinh thần kiên định. Dù con đường nghiên cứu có nhiều thử thách, thậm chí đôi khi cô độc, ông vẫn giữ cho mình một niềm tin: “Dù khắc nghiệt và cô độc, tôi vẫn sẽ đi trên con đường mình đã chọn”.

Với TS. Đỗ Hữu Hà, khát vọng đưa nghiên cứu hydro xanh đến gần hơn với đời sống vẫn là mục tiêu phía trước. Hành trình ấy đang được tiếp nối tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nơi ông lựa chọn để phát triển sự nghiệp, chia sẻ tri thức và đồng hành cùng thế hệ nghiên cứu trẻ. Câu chuyện của ông cũng cho thấy giá trị của việc đầu tư cho con người và điều kiện học thuật, tạo nền tảng để NTTU tiếp tục phát huy nguồn nhân lực nghiên cứu chất lượng cao, thúc đẩy các công trình khoa học hướng đến những đóng góp thiết thực cho cộng đồng.

Thực hiện: Cẩm Thạch

Hình ảnh: Media – NVCC