Bài dự thi Cuộc thi viết Tri ân người thắp lửa – Tác giả: Đỗ Hoàng Thông
BẢN “MAKE OVER” CỦA CHÍNH TÔI
Tháng 10 năm 2026, tôi mở bảng điểm môn tiếng Anh trên hệ thống và thấy con số 9.6. Nếu là tôi của trước đây, có lẽ tôi chỉ lướt qua, đôi khi quay sang tự trách mình vì vẫn chưa đủ giỏi để chạm tới điểm 10. Nhưng lần này thì khác, con số ấy không còn là gánh nặng trong đầu, bởi phía sau nó là cả một câu chuyện.
Có lẽ không ít sinh viên từng nghĩ những môn ngoài chuyên ngành chẳng đáng để tâm và tôi cũng không phải ngoại lệ. Cuối tháng 7, tôi vừa khép lại môn Giáo dục quốc phòng thì ngay hôm sau đã là buổi đầu tiên của Anh văn cấp độ 2. Tôi bước vào lớp với tâm thế rằng môn này chỉ là một chiếc lông vũ trên hành trình còn rất dài phía sau để góp nhặt nên một chiếc cánh cho bản thân, học cũng được, không học cũng chẳng sao. Kế hoạch của tôi gọn đến mức nực cười, dựa vào vốn tiếng Anh đã học từ trung tâm và những năm cấp ba, tôi chỉ định ôn đúng một đêm trước ngày thi và tin rằng thế là thừa sức trên điểm 8. Có điều, nếu không được 10 kiểu gì tôi cũng sẽ tiếc, dù chính mình chẳng định bỏ thêm chút công nào. Tôi không ghét học, chỉ là lúc ấy chưa tìm được lý do nào đủ lớn để dồn sức cho một môn ngoài chuyên ngành.
Tôi đã nghĩ học phần này rồi cũng sẽ trôi qua như bao học phần đại cương khác, cho đến khi tôi để ý cách cô Trần Thị Ly Na đứng lớp. Chúng tôi, lớp 25DYC1A là sinh viên Y học cổ truyền, phần lớn không dùng tiếng Anh trong việc học hằng ngày. Vậy mà cô vẫn dạy với một sự nghiêm túc khiến tôi bất ngờ. Điều đầu tiên làm tôi chú ý là chỉ sau vài ba buổi, cô đã nhớ tên gần như cả lớp và nắm được từng nhóm đang ở mức nào, cần gì. Tôi không còn nhớ lần đầu cô gọi đúng tên mình là buổi nào. Chỉ nhớ mình đã hơi giật mình khi nghe tên được gọi giữa một lớp hơn sáu mươi người, ở một môn mà tôi đã định chỉ ngồi cho qua.
Cô nghiêm khắc, nhưng cái nghiêm của cô có chủ đích. Bài giảng nào cô cũng bắt chúng tôi phải học, thỉnh thoảng còn kiểm tra bài. Ai chưa thuộc sẽ bị cô trừ điểm, nhưng cũng chính cô luôn ưu tiên cho những bạn bị trừ điểm được gỡ lại ở nhiều bài tập khác đến mức gần như ai cũng có điểm cộng. Mỗi lần bạn nào đó đọc sai hay phát âm chưa chuẩn, cô cũng không bỏ qua. Cô đọc lại, rồi để chính bạn ấy đọc thêm lần nữa, cho đến khi bạn tự nhận ra chỗ mình chưa ổn.
Xen giữa những phút nghiêm túc ấy là các trò chơi lấy điểm thưởng cho cả lớp. Nhờ vậy, cả những bạn ít phát biểu hay còn ngại nói cũng có cơ hội tham gia, tiếp cận bài học một cách tự nhiên hơn.
Dẫu vậy, với tôi lúc ấy, học phần này vẫn chỉ là một môn chẳng cần bận tâm. Tôi nghĩ, nếu cần giao tiếp và đọc tiếng Anh cho tốt, tôi sẽ tự học IELTS. Vậy là tôi vẫn đến lớp, vẫn ngồi đúng chỗ, làm bài cho có, hầu như chẳng phát biểu, chỉ chờ hết giờ. Tôi vẫn là tôi của những năm trước, học nhanh, rồi cũng chán nhanh.
Rồi cô giao bài làm việc nhóm. Dự án mà nhóm sáu người chúng tôi chọn mang tên Make Over, mỗi người tự chọn một thay đổi có thật trên chính con người mình, rồi trình bày bằng tiếng Anh trước lớp. Phần việc của tôi là dịch bài của nhóm sang tiếng Anh và lúc đầu, tôi cũng chỉ định hoàn thành đúng phần ấy.
Những lúc cả nhóm triển khai bài còn lủng củng, cô luôn là người góp ý cho chúng tôi theo cách của riêng cô. Phần kịch bản đầu tiên nhóm gửi, cô chiếu thẳng lên màn hình. Gần một nửa số câu bị gạch chân. Phần lớn không sai ngữ pháp, mà là những câu dịch từng chữ từ tiếng Việt sang và người dịch chính là tôi. Cô nói với cả nhóm, nhưng ngồi nhìn từng dòng gạch chân trên màn chiếu, tôi biết rõ chúng là của ai. Cô cùng chúng tôi đi qua từng câu ấy. Đến mỗi câu, trước khi sửa, cô dừng lại hỏi, đại ý là em thật sự muốn nói gì? Câu hỏi nghe đơn giản mà tôi không trả lời ngay được. Tôi đâu phải chưa từng nghĩ bằng tiếng Anh, chỉ là ở môn này thì tôi lười, dịch cho xong. Chỉ khi trả lời được, chúng tôi mới cùng cô viết lại câu đó bằng tiếng Anh. Câu hỏi ấy bắt tôi phải nghĩ lại từng câu, lần này là nghĩ thật.
Bản dịch lại lần sau, cô khen. Chỉ là một lời khen nhỏ, nhưng đó là lần đầu tiên ở môn này tôi thấy mình muốn được khen thêm lần nữa.
Đến phần nói, cô cho từng người đọc phần của mình, dừng lại đúng ở những từ chúng tôi đọc sai, đọc mẫu, rồi chờ. Buổi tập cuối, cô chỉ nhắc cả nhóm một điều là đừng nhìn giấy, hãy nhìn người nghe. Cô không làm thay, nhưng cũng chưa từng để chúng tôi loay hoay một mình. Qua từng buổi như thế, môn học này dần khác đi trong mắt tôi. Không phải cô kéo tôi dậy. Chỉ là thấy cô tận tâm đến vậy, tôi bắt đầu thấy ngại nếu chính mình lại là người buông trước. Thay đổi ấy, hóa ra cũng không ai làm thay mình được. Tôi bắt đầu làm thêm nhiều việc ngoài phần của mình, từ hỗ trợ các bạn trong nhóm đến cùng thiết kế bài thuyết trình. Có tối tôi ngồi sửa bài đến quá mười hai giờ đêm, cho chính cái môn mà tôi từng định chỉ ôn đúng một đêm.
Ngày trình bày, tôi đứng trước lớp và cố nhớ lời cô “nhìn người nghe”. Tim đập nhanh đến mức không cần bắt mạch thốn khẩu cũng nghe rõ. Trên màn chiếu là hai chữ Make Over. Câu mở đầu tôi vẫn đọc vấp, mắt cứ muốn cúi xuống tờ giấy trong tay. Rồi tôi ngẩng lên. Ở cuối lớp, cô đang ngồi nhìn chúng tôi, không nói gì, chỉ khẽ gật đầu. Từ câu thứ hai, tôi không nhìn giấy nữa. Những câu tiếng Anh tôi từng dịch từng chữ giờ là những câu tôi tự nghĩ ra và tôi nói chúng như đang nói chuyện với người ngồi trước mặt. Sáu người, sáu sự thay đổi nhỏ. Còn tôi, dù không ai giao, cũng đang âm thầm làm thêm một bản “make over” nữa cho chính thái độ học của mình.
Khi cả nhóm cúi chào, cô là người vỗ tay đầu tiên. Hôm ấy cô chỉ nhận xét nhóm tôi một câu, rằng các em đã biết nhìn người nghe và tiến bộ so với khi tập dợt. Tôi nhớ mình đã cười, vì câu ấy cô dặn từ buổi tập cuối và lần này chúng tôi đã làm được.
Buồn cười là dự tính ôn đúng một đêm cho kỳ thi của tôi vẫn thành sự thật, chỉ khác là lần này tôi có thêm một động lực, là muốn cô thấy học trò của cô làm được đến đâu. Nhưng thứ cô cho tôi không phải điểm số. Thứ tôi thiếu là một lý do để ở lại với một môn học đến cùng và cô đã cho tôi lý do ấy, ở một chỗ không có trong bảng điểm.
Thay đổi thật sự nằm ở chỗ tôi bắt đầu chịu ngồi nghe trọn một bài giảng, kể cả ở những môn đại cương nặng lý thuyết mà trước đây tôi từng nghĩ mình chẳng bao giờ kiên nhẫn nổi. Những môn chuyên ngành phía trước còn dài và khó hơn nhiều. Tôi vẫn học nhanh, nhưng giờ tôi học nghiêm túc hơn để không còn chán nhanh.
Mỗi lần mở lại bảng điểm, tôi vẫn nhìn con số 9.6 ấy. Nó cao hơn hẳn mức tôi từng tính và điểm 10 mà tôi từng sợ sẽ phải tiếc hóa ra vẫn có, ở bài dự án Make Over. Còn 0.4 điểm thiếu kia, tôi coi như khoản thuế cho những buổi đầu kỳ ngồi ngáp ngắn ngáp dài chờ hết giờ và tôi không còn đi tìm nó nữa. Thứ tôi thấy là hình ảnh sáu người đứng cạnh nhau trước cả lớp, một buổi trình bày tim đập thình thịch và một người cô chỉ sau vài buổi đã nhớ tên gần như tất cả chúng tôi.
Trên chặng đường dài để trở thành một bác sĩ, tôi từng nghĩ học phần của cô chỉ là một chiếc lông vũ nhỏ có hay không cũng chẳng quan trọng. Bây giờ tôi mới hiểu, chiếc cánh nào cũng được góp nhặt từ những chiếc lông nhỏ như thế.
“Cô Ly Na, em thấy mình may mắn vì có một chiếc lông vũ được chính cô trao cho.”
Đỗ Hoàng Thông – 2500012936
